Vitamin D cho bé: Vai trò, liều lượng và cách bổ sung đúng chuẩn
Vitamin D là dưỡng chất quan trọng đối với sự phát triển hệ xương, răng và nhiều hoạt động sinh lý của trẻ. Đặc biệt, trẻ bú mẹ hoàn toàn, ít tiếp xúc ánh nắng hoặc có một số yếu tố nguy cơ có thể không nhận đủ vitamin D nếu không được bổ sung phù hợp.
Vậy vitamin D cho bé có vai trò gì, trẻ cần bao nhiêu mỗi ngày và cho bé uống vitamin D đúng cách như thế nào? Bài viết dưới đây của Nhà thuốc Bảo Châu sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ hơn để bổ sung vitamin D cho trẻ an toàn, hợp lý.
Vitamin D cho bé: Vai trò, liều lượng và cách bổ sung đúng chuẩn
Vì sao trẻ cần vitamin D?
Vitamin D là vitamin tan trong chất béo, có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển của trẻ, đặc biệt là hệ xương.
Hỗ trợ hấp thu canxi và phốt pho
Một trong những chức năng quan trọng nhất của vitamin D là hỗ trợ cơ thể hấp thu canxi và phốt pho tại đường ruột. Đây là hai khoáng chất cần thiết cho quá trình hình thành và duy trì hệ xương, răng khỏe mạnh.
Thiếu vitamin D kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình khoáng hóa xương và làm tăng nguy cơ còi xương ở trẻ. WHO cũng ghi nhận bổ sung vitamin D có thể góp phần phòng ngừa còi xương, đặc biệt ở những trẻ có nguy cơ thiếu vitamin D.
Tham gia hoạt động của hệ miễn dịch
Vitamin D còn tham gia điều hòa nhiều hoạt động của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng bổ sung vitamin D sẽ giúp trẻ “không bị ốm” hoặc có thể thay thế chế độ dinh dưỡng, tiêm chủng và các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác.
Góp phần hỗ trợ quá trình phát triển xương
Khi cơ thể nhận đủ vitamin D và canxi, quá trình tạo xương có điều kiện diễn ra bình thường. Vì vậy, đảm bảo đủ vitamin D là một trong những yếu tố cần thiết để trẻ phát triển hệ xương theo đúng tiềm năng.
Tuy nhiên, chiều cao của trẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động và tình trạng sức khỏe. Vitamin D không phải dưỡng chất có thể tự mình quyết định chiều cao của trẻ.
Vitamin D có mấy loại? Vì sao trẻ thường được bổ sung vitamin D3?
Vitamin D tồn tại chủ yếu dưới hai dạng:
Vitamin D2 (ergocalciferol): thường có nguồn gốc từ nấm và một số nguồn thực vật.
Vitamin D3 (cholecalciferol): được tìm thấy trong một số thực phẩm có nguồn gốc động vật và cũng là dạng cơ thể có thể tổng hợp tại da dưới tác động của tia UVB.
Cả D2 và D3 đều có khả năng làm tăng lượng vitamin D trong cơ thể. Tuy nhiên, vitamin D3 thường được ưu tiên trong các sản phẩm bổ sung cho trẻ vì có khả năng duy trì nồng độ vitamin D trong máu hiệu quả hơn vitamin D2. Vì vậy, phần lớn sản phẩm vitamin D dành cho trẻ hiện nay thường sử dụng dạng D3.
Khi phụ huynh thấy trên nhãn ghi “vitamin D3”, có thể hiểu đây là một dạng của vitamin D, không phải một dưỡng chất hoàn toàn khác.
Ngoài D3 đơn thuần, một số sản phẩm còn kết hợp vitamin D3 với vitamin K2. Vitamin D3 giúp duy trì nồng độ canxi, phốt pho phù hợp và hỗ trợ hấp thu canxi tại đường ruột. Trong khi đó, vitamin K tham gia hoạt hóa một số protein có liên quan đến quá trình chuyển hóa xương.
Một số sản phẩm dành cho trẻ vì vậy kết hợp cả vitamin D3 và K2. Tuy nhiên, K2 không phải thành phần bắt buộc phải bổ sung cùng D3 cho tất cả trẻ em.
Trẻ khỏe mạnh vẫn có thể sử dụng vitamin D3 đơn thuần nếu đáp ứng đúng nhu cầu vitamin D và có chế độ dinh dưỡng phù hợp. Việc lựa chọn D3 đơn thuần hay D3 kết hợp K2 nên dựa trên độ tuổi, chế độ ăn, sản phẩm trẻ đang sử dụng và tư vấn từ bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nhu cầu vitamin D thay đổi theo độ tuổi. Theo mức khuyến nghị dinh dưỡng của Hoa Kỳ, trẻ trong năm đầu đời cần khoảng 400 IU (10 mcg) vitamin D/ngày, trong khi trẻ từ 1 tuổi trở lên cần khoảng 600 IU (15 mcg)/ngày từ tất cả các nguồn.
Nhu cầu vitamin D mỗi ngày của trẻ em
Trẻ dưới 12 tháng tuổi
Nhu cầu vitamin D vào khoảng: 400 IU/ngày tương đương 10 mcg/ngày.
Trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc bú mẹ kết hợp thường cần được chú ý bổ sung vitamin D do hàm lượng vitamin D từ sữa mẹ có thể chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Với trẻ uống sữa công thức, cần tính đến lượng vitamin D đã có trong sữa trước khi quyết định lượng bổ sung thêm.
Trẻ từ 1 tuổi trở lên
Nhu cầu vitamin D thường vào khoảng: 600 IU/ngày tương đương 15 mcg/ngày từ tất cả các nguồn.
Nguồn vitamin D có thể đến từ:
Sữa và thực phẩm tăng cường vitamin D.
Một số thực phẩm tự nhiên.
Sản phẩm bổ sung.
Vitamin D được tổng hợp tại da khi tiếp xúc ánh nắng.
Không có nghĩa rằng mọi trẻ trên 1 tuổi đều phải uống thêm đủ 600 IU vitamin D từ sản phẩm bổ sung. Lượng cần bổ sung phụ thuộc vào lượng vitamin D trẻ đã nhận được từ chế độ ăn và các nguồn khác.
Các trường hợp cần điều chỉnh liều vitamin D
Ở một số trẻ cần trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung vitamin D:
Sinh non hoặc nhẹ cân.
Có bệnh lý gan, thận hoặc đường tiêu hóa.
Có tình trạng kém hấp thu.
Đang điều trị bằng thuốc có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa vitamin D.
Đã được xác định thiếu vitamin D.
Đang sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa vitamin D.
Liều điều trị thiếu vitamin D khác với liều bổ sung dự phòng hằng ngày, vì vậy không nên tự sử dụng liều cao cho trẻ.
Ngoài vitamin D, vitamin A cũng là vi chất quan trọng đối với thị lực, miễn dịch và sự phát triển của trẻ. Việc bổ sung cần đúng nhu cầu và độ tuổi, đặc biệt không tự ý sử dụng vitamin A liều cao. Xem thêm Hướng dẫn bổ sung vitamin A cho bé đúng cách, an toàn để hiểu rõ hơn.
Cách bổ sung vitamin D cho bé
Phụ huynh có thể bổ sung vitamin D cho bé thông qua nhiều nguồn khác nhau, chủ yếu từ thực phẩm, sản phẩm bổ sung và quá trình tổng hợp vitamin D tại da khi tiếp xúc ánh nắng.
Qua chế độ ăn, vitamin D có thể được cung cấp từ một số thực phẩm như cá hồi, cá thu và các loại cá béo, lòng đỏ trứng, sữa hoặc ngũ cốc được tăng cường vitamin D. Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, lượng vitamin D từ thực phẩm thường khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu hằng ngày.
Trong trường hợp trẻ không nhận đủ vitamin D từ chế độ ăn và sữa, phụ huynh có thể bổ sung thông qua sản phẩm chứa vitamin D dạng nhỏ giọt hoặc dung dịch uống. Các sản phẩm này thường cung cấp vitamin D3 với hàm lượng cụ thể trên mỗi giọt hoặc mỗi ml, giúp phụ huynh dễ kiểm soát lượng sử dụng. Tùy nhu cầu, có thể lựa chọn sản phẩm D3 đơn thuần hoặc D3 kết hợp K2 theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ và nhà sản xuất.
Riêng với việc tắm nắng, phụ huynh không nên xem đây là cách chính để bổ sung vitamin D cho trẻ. Mặc dù da có thể tự tổng hợp vitamin D khi tiếp xúc với tia UVB, lượng vitamin D tạo ra rất khó xác định và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cường độ ánh nắng, thời gian tiếp xúc, màu da, mùa và vị trí địa lý. Đặc biệt, trẻ dưới 6 tháng tuổi nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Vì vậy, với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bổ sung vitamin D qua chế độ ăn và sản phẩm đường uống với liều lượng rõ ràng sẽ giúp phụ huynh dễ kiểm soát hơn.
Một số sản phẩm bổ sung vitamin D cho bé phụ huynh có thể tham khảo
Tùy độ tuổi và nhu cầu của trẻ, phụ huynh có thể tham khảo sản phẩm vitamin D3 đơn thuần hoặc sản phẩm kết hợp D3 với K2.
1. Brauer Baby & Kids Liquid Vitamin D 400 IU
Brauer Baby & Kids Liquid Vitamin D 400 IU là sản phẩm bổ sung vitamin D3 dạng nhỏ giọt dành cho trẻ từ sơ sinh. Với hàm lượng 400 IU vitamin D3 trong mỗi 0,1 ml, sản phẩm giúp phụ huynh dễ kiểm soát lượng vitamin D bổ sung hằng ngày cho trẻ. Dạng dung dịch có thể uống trực tiếp hoặc pha với một lượng nhỏ chất lỏng theo hướng dẫn sử dụng.
Vitamin D cho bé Brauer Baby & Kids Liquid Vitamin D 400 IU
Thương hiệu/Xuất xứ: Brauer – Úc.
Thành phần nổi bật: Mỗi 0,1 ml chứa 10 mcg cholecalciferol, tương đương 400 IU vitamin D3. Phụ liệu gồm dl-alpha-tocopherol, dầu cám gạo và dầu thực vật.
Công dụng: Bổ sung vitamin D3, hỗ trợ tăng hấp thu canxi và góp phần duy trì sức khỏe hệ xương, răng. Vitamin D cũng tham gia vào hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
Đối tượng sử dụng: Trẻ từ sơ sinh trở lên và người có nhu cầu bổ sung vitamin D3. Theo hướng dẫn sản phẩm, trẻ sơ sinh đến 12 tuổi sử dụng 2 giọt, tương đương 0,1 ml mỗi ngày.
Ưu điểm: Hàm lượng 400 IU vitamin D3 trong 2 giọt giúp phụ huynh thuận tiện theo dõi lượng sử dụng. Sản phẩm dạng dung dịch nhỏ giọt, có thể uống trực tiếp, nhỏ lên thìa hoặc thêm vào một lượng nhỏ chất lỏng và sử dụng ngay. Brauer Baby & Kids Liquid Vitamin D 400 IU được sản xuất tại Úc và có số đăng ký tại Việt Nam 5624/2021/ĐKSP.
Lưu ý khi dùng: Không tự ý tăng số giọt nếu trẻ đang sử dụng thêm sữa, vitamin tổng hợp hoặc sản phẩm khác có chứa vitamin D. Bảo quản dưới 25°C, không sử dụng nếu màng niêm phong bị rách và đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng. Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Ostelin Infant Vitamin D3 Drops là vitamin D3 dạng nhỏ giọt được thiết kế đặc biệt để thuận tiện khi sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Điểm nổi bật của sản phẩm là mỗi giọt cung cấp 400 IU vitamin D3, nhờ đó phụ huynh không cần đong nhiều giọt trong mỗi lần sử dụng. Công thức sử dụng dầu dừa phân đoạn làm nền và không bổ sung đường, màu hay hương liệu nhân tạo.
Vitamin D cho bé Ostelin Infant Vitamin D3 Drops
Thương hiệu/Xuất xứ: Ostelin – Úc.
Thành phần nổi bật: Mỗi 0,03 ml, tương đương 1 giọt, chứa 10 mcg cholecalciferol, tương đương 400 IU vitamin D3. Vitamin D3 được phối hợp trong dầu dừa phân đoạn.
Công dụng: Bổ sung vitamin D3, hỗ trợ cơ thể hấp thu canxi từ chế độ ăn, góp phần vào quá trình khoáng hóa xương, phát triển xương và răng, duy trì chức năng cơ và hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
Đối tượng sử dụng: Trẻ sơ sinh và trẻ em đến 12 tuổi có nhu cầu bổ sung vitamin D thuần, đặc biệt thuận tiện đối với trẻ bú mẹ. Theo hướng dẫn của hãng, trẻ dưới 12 tháng và trẻ lớn đến 12 tuổi sử dụng 1 giọt mỗi ngày hoặc theo chỉ dẫn của nhân viên y tế.
Ưu điểm: Mỗi giọt cung cấp 400 IU vitamin D3 nên thao tác sử dụng khá đơn giản. Công thức không bổ sung đường, gluten, lactose, màu, hương liệu, chất tạo ngọt hoặc chất bảo quản nhân tạo. Với trẻ dưới 12 tháng, có thể nhỏ một giọt lên núm vú, ngón tay đã rửa sạch hoặc núm ti sạch để trẻ bú; trẻ lớn hơn có thể dùng trực tiếp trên thìa hoặc trộn với sữa, nước trái cây hay thức ăn. Sản phẩm được sản xuất tại Úc và có trong Australian Register of Therapeutic Goods.
Lưu ý khi dùng: Lắc kỹ trước khi sử dụng, bảo quản dưới 25°C và để trong tủ lạnh sau khi mở nắp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không tự ý tăng liều, đặc biệt khi trẻ đang dùng thêm các sản phẩm khác có chứa vitamin D.
Sunday Natural Vitamin D3 + K2 MK7 là sản phẩm dạng nhỏ giọt kết hợp vitamin D3 và vitamin K2 dạng MK7. Công thức được thiết kế với hàm lượng vitamin D3 tương đối thấp trên mỗi giọt, thuận tiện khi cần điều chỉnh số giọt theo độ tuổi và nhu cầu của trẻ. Sản phẩm sử dụng dầu MCT làm nền cho hai vitamin tan trong chất béo.
Vitamin D cho bé Sunday Natural Vitamin D3 + K2 MK7
Thương hiệu/Xuất xứ: Sunday Natural – Đức.
Thành phần nổi bật: Dòng sản phẩm dành cho trẻ cung cấp 200 IU, tương đương 5 mcg vitamin D3 trong mỗi giọt, kết hợp vitamin K2 dạng MK7. Sản phẩm sử dụng dầu MCT làm chất nền. Lưu ý hàm lượng K2 có thể khác giữa từng phiên bản Sunday Natural, vì vậy cần đối chiếu đúng nhãn của sản phẩm đang sử dụng.
Công dụng: Bổ sung vitamin D3 và vitamin K2. Vitamin D3 hỗ trợ hấp thu canxi và duy trì quá trình phát triển xương bình thường; vitamin K tham gia vào quá trình duy trì xương bình thường và hoạt hóa một số protein liên quan đến chuyển hóa xương.
Đối tượng sử dụng: Sản phẩm được giới thiệu dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Trang Nhà thuốc Bảo Châu hiện hướng dẫn sử dụng cho trẻ từ sơ sinh đến 4 tuổi, với số giọt thay đổi theo từng nhóm tuổi.
Ưu điểm: Hàm lượng D3 200 IU mỗi giọt giúp dễ chia liều theo hướng dẫn riêng của từng độ tuổi. Công thức phối hợp D3 và K2 MK7, dạng dung dịch nhỏ giọt dễ sử dụng cho trẻ nhỏ. Một số phiên bản dành cho trẻ của Sunday Natural sử dụng K2 MK7 dạng all-trans và dầu MCT làm nền.
Lưu ý khi dùng: Cần kiểm tra chính xác phiên bản sản phẩm và hàm lượng K2 trên bao bì trước khi sử dụng do Sunday Natural có nhiều công thức D3 + K2 khác nhau. Không tự tăng số giọt hoặc dùng đồng thời với nhiều sản phẩm có vitamin D nếu chưa tính tổng lượng vitamin D trẻ nhận được trong ngày. Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Cho bé uống vitamin D đúng cách và những lưu ý quan trọng
Khi bổ sung vitamin D cho bé, phụ huynh không chỉ cần chọn đúng sản phẩm mà còn phải chú ý thời điểm sử dụng, liều lượng và cách dùng để tránh tình trạng bổ sung thiếu hoặc quá mức.
Vitamin D không bắt buộc phải uống vào một giờ cố định trong ngày. Do đây là vitamin tan trong chất béo, phụ huynh có thể cho trẻ dùng trong hoặc sau bữa ăn. Quan trọng nhất là sử dụng đúng liều và duy trì đều đặn mỗi ngày. Có thể chọn một thời điểm cố định như buổi sáng hoặc sau một bữa ăn quen thuộc để hạn chế quên liều.
Với vitamin D dạng nhỏ giọt hoặc dung dịch, tùy hướng dẫn của từng sản phẩm, phụ huynh có thể cho trẻ uống trực tiếp hoặc trộn với một lượng nhỏ sữa, thức ăn hay đồ uống. Nếu pha, chỉ nên dùng lượng nhỏ mà trẻ chắc chắn dùng hết, tránh pha vào cả bình sữa lớn vì nếu trẻ uống không hết sẽ khó xác định lượng vitamin D thực tế đã nhận được.
Một điểm đặc biệt cần lưu ý là hàm lượng vitamin D trong mỗi giọt không giống nhau giữa các sản phẩm. Có sản phẩm cung cấp 400 IU trong 1 giọt, nhưng cũng có sản phẩm chỉ cung cấp 200 IU hoặc có hàm lượng khác. Vì vậy, khi đổi sang sản phẩm mới, phụ huynh cần kiểm tra lại:
Hàm lượng vitamin D trong mỗi giọt/ml → nhu cầu của trẻ → số giọt theo hướng dẫn của sản phẩm.
Nếu trẻ vô tình sử dụng lượng vitamin D cao hơn nhiều so với hướng dẫn hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường như buồn nôn, nôn, chán ăn, khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi bất thường, phụ huynh nên ngừng sản phẩm và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Bên cạnh vitamin D đơn lẻ, nhiều phụ huynh còn lựa chọn vitamin tổng hợp để bổ sung đồng thời nhiều vi chất cho trẻ. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ thành phần để tránh bổ sung trùng vitamin D hoặc các dưỡng chất khác. Phụ huynh có thể tham khảo thêm bài Có nên bổ sung vitamin tổng hợp cho bé? Gợi ý 5 sản phẩm ba mẹ có thể tham khảo để lựa chọn phù hợp hơn.
Lời khuyên từ dược sĩ
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong quá trình hấp thu canxi và phát triển hệ xương của trẻ. Tuy nhiên, bổ sung nhiều hơn không đồng nghĩa với tốt hơn.
Khi bổ sung vitamin D cho bé, phụ huynh cần chú ý nhu cầu theo độ tuổi, lượng vitamin D trẻ đã nhận được từ sữa, thực phẩm và các sản phẩm bổ sung khác, đồng thời kiểm tra kỹ hàm lượng IU trong mỗi giọt hoặc mỗi liều để tránh sử dụng quá mức.
Phụ huynh cũng không nên tự tăng liều vitamin D chỉ dựa trên các dấu hiệu như ra nhiều mồ hôi, chậm mọc răng hoặc chậm tăng chiều cao, bởi đây không phải những biểu hiện đặc hiệu của thiếu vitamin D.
Nếu chưa biết nên lựa chọn sản phẩm nào, dùng bao nhiêu là phù hợp hoặc trẻ đang sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa vitamin D, phụ huynh có thể liên hệ dược sĩ Nhà thuốc Bảo Châu để được tư vấn cách bổ sung vitamin D phù hợp với độ tuổi và nhu cầu của bé. Với trẻ có dấu hiệu bất thường, bệnh lý nền hoặc nghi ngờ thiếu vitamin D, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và hướng dẫn cụ thể.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: 24 Lê Lâm, Phường Phú Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
Dược sĩ Võ Lê Trúc Phương bắt đầu sự nghiệp với thực tập tại Bệnh viện 175, Trung tâm y tế Phú Nhuận, và Nhà thuốc An Xuân. Sau đó, chị công tác tại Bệnh viện Phú Nhuận và đã có 9 năm làm việc tại Hệ thống Nhà thuốc Việt.
Miễn trừ trách nhiệm: Thông tin trên website Nhà thuốc Bảo Châu chỉ mang tính chất tham khảo; không được xem là tư vấn y khoa và không nhằm mục đích thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị từ nhân viên y tế. Vui lòng liên hệ với dược sĩ của chúng tôi qua Hotline: 033 725 0577 để được tư vấn cụ thể.
